بررسی مجموعه (آموزشی- فرهنگی- تفریحی) شهرداری منطقه 22 تهران - پایان نامه بررسی مجموعه (آموزشی فرهنگی تفریحی) شهرداری منطقه 22 تهران در 127 صفحه ورد قابل ویرایش
پایان نامه بررسی مجموعه (آموزشی- فرهنگی- تفریحی) شهرداری منطقه 22 تهران در 127 صفحه ورد قابل ویرایش
فهرست مطالب:
عنوان صفحه
فصل اول- درباره فرهنگ و هویت
مقدمه.................................................................................................................................................................................................................................... 2
ویژگیهای طرح.................................................................................................................................................................................................................... 4
فرهنگ و هویت.................................................................................................................................................................................................................. 5
فرهنگ و طبیعت................................................................................................................................................................................................................. 6
نتایج..................................................................................................................................................................................................................................... 7
فصل دوم- درباره تهران و منطقه 22
مقدمه.................................................................................................................................................................................................................................... 10
مختصات جغرافیایی............................................................................................................................................................................................................ 10
سابقه تاریخی شهر تهران..................................................................................................................................................................................................... 11
بررسی های جمعیتی............................................................................................................................................................................................................ 12
بررسی وضعیت اقتصادی.................................................................................................................................................................................................... 12
شبکه و تاسیسات حمل و نقل و دسترسی های شهری....................................................................................................................................................... 13
بررسی آلودگی های زیست محیطی................................................................................................................................................................................... 14
بررسی وضعیت فرهنگی تهران........................................................................................................................................................................................... 14
بررسی منطقه 22 در تهران.................................................................................................................................................................................................. 16
موقعیت قرار گیری منطقه................................................................................................................................................................................................... 16
وضعیت شبکه های دسترسی.............................................................................................................................................................................................. 16
موقعیت جغرافیایی ............................................................................................................................................................................................................. 17
شیب و توپوگرافی............................................................................................................................................................................................................... 18
وضعیت زلزله...................................................................................................................................................................................................................... 19
پوشش گیاهی....................................................................................................................................................................................................................... 20
بررسی های اجتماعی........................................................................................................................................................................................................... 21
بررسی کاربردی.................................................................................................................................................................................................................. 23
فصل سوم- سایت، تحلیل سایت و روند طراحی
پانورامای سایت................................................................................................................................................................................................................... 25
نقشه های مختلف تهران و منطقه 22................................................................................................................................................................................. 26
روند طراحی......................................................................................................................................................................................................................... 29
تحلیل سیرکرلاسیون سایت................................................................................................................................................................................................ 30
فصل چهارم- بررسی شرایط اقلیمی
شرایط اقلیمی تهران............................................................................................................................................................................................................ 33
نمودارهای اقلیمی................................................................................................................................................................................................................ 34
تابش آفتاب......................................................................................................................................................................................................................... 39
دما......................................................................................................................................................................................................................................... 40
رطوبت................................................................................................................................................................................................................................. 41
باد......................................................................................................................................................................................................................................... 42
بارندگی................................................................................................................................................................................................................................ 43
عوامل فرعی......................................................................................................................................................................................................................... 43
معماری و اقلیم.................................................................................................................................................................................................................... 43
گیاهان و معماری................................................................................................................................................................................................................. 45
نتیجه..................................................................................................................................................................................................................................... 46
فصل پنجم- فضایابی، استانداردها و بررسی رابطه عملکردها
فضاهای موجود در سایت.................................................................................................................................................................................................... 50
آمفی تئاتر و سالن نمایش................................................................................................................................................................................................... 50
مهمانسرا............................................................................................................................................................................................................................... 52
فضاهای آموزشی................................................................................................................................................................................................................. 56
رستورانها.............................................................................................................................................................................................................................. 58
مجموعه ورزشی.................................................................................................................................................................................................................. 60
کتابخانه................................................................................................................................................................................................................................ 61
موزه...................................................................................................................................................................................................................................... 63
باغ ایرانی.............................................................................................................................................................................................................................. 67
پارکینک.............................................................................................................................................................................................................................. 73
فصل ششم- مبانی نظری طرح
مقدمه.................................................................................................................................................................................................................................... 86
مبانی نظری معماری در عرصه صور مثالی......................................................................................................................................................................... 88
فضا در معماری ایرانی......................................................................................................................................................................................................... 90
ملاکهای قضاوت در مورد یک اثر معماری....................................................................................................................................................................... 92
روند طراحی......................................................................................................................................................................................................................... 93
نور........................................................................................................................................................................................................................................ 97
صدا...................................................................................................................................................................................................................................... 100
مرور اهداف و سنجش آنها................................................................................................................................................................................................. 103
زیبایی و هنر......................................................................................................................................................................................................................... 104
حقوق بازدید کنندگان و آزادی حرکت در فضا............................................................................................................................................................... 107
خوانایی و معنادار بدون فضا................................................................................................................................................................................................ 110
انسجام معمارانه.................................................................................................................................................................................................................... 112
هویت ملی مجموعه............................................................................................................................................................................................................. 113
وقار مدنی............................................................................................................................................................................................................................. 114
سنخیت عملکرد با مناسبتهای بصری................................................................................................................................................................................. 114
رعایت سلسله مراتب........................................................................................................................................................................................................... 115
ارائه یک نمونه..................................................................................................................................................................................................................... 116
فصل هفتم- تاسیسات
منابع و ماخذ......................................................................................................................................................................................................................... 124
پیشرفتهای اجتماعی و سیاستهای علمی تکنولوژی بشر ارتباطات فرهنگی مردمان گوناگون را در سراسر دنیا آسان نموده است.
پیشرفت سیستمهای ماهوارهای – مخابراتی آرمانها، اندیشهها و سنتهای اجتماعی را بر بال امواج سوار کرده و از این سوی جهان به آن سوی جهان در آن واحد انتقال میدهد.
امروزه برخوردهای فرهنگی تا حدی افزایش یافته که باورهای فرهنگی، هویتهای فرهنگی، ملی به آسانی قابل تغییر و تردید میشود.
باورهای فرهنگی که جامعهای در طول سالیان دراز به آنها خوی کرده و با آنها زندگی کرده بسرعت رنگ میبازد و این خبر در سایه تقابل های گسترده اندیشهها و سیر و انتقال اصول فرهنگی از طریق شیوههای صحیح تکنیکی صورت نمیگیرد.
در پس این انتقالها و برخوردهای فرهنگی همیشه روشهای انسانی و دوستانه بکار میرود به باد یغما رفتن وتاراج اصول فرهنگی جامعه و بر باد رفتن اخلاق و فضیلتهای اجتماعی آن اهداف سلطهگری در زمینههای اجتماعی - اقتصادی را در بر گرفته و شیوههای اعمال دشمنیهای گسترده نیز در حد گستردهای امروزه رواج یافه و این چیزی جز تهاجم فرهنگی نیست زیرا هنگامی که مبانی فرهنگی یک جامعه حتی به زیر سوال رفت و جامعه دچار سستی شد با تسلط و اعمال شیوههای جدید زندگی بیگانگان هموار میگردد بنابراین برخوردهای مقابله گرایانه با این تهاجم فرهنگی امروزه علاوه بر داشتن ابزارهای علمی و فنی لازم هوشیاری اجتماعی خاصی را احتیاج دارد.
متاسفانه مهمترین قشری که مورد تهاجم فرهنگی قرار میگیرند نسل جوان هستند. زیرا نسل جوان در هر مملکتی در واقع پایه گذار نحوه پیشرفت و زندگی و آرمانهای آن جامعه در آینده است.
بنابراین تربیت و آموزش جوانان هر کشور تضمین کننده راه پیشرفتهای اجتماعی - اقتصادی و فنی آن کشور است.
امروز از سالیان دراز تجارب آموزش فرهنگی ممالک پیشرفته تقریباً این نتیجه حاصل شده است که مراکز تربیتی سنتی مانند معمول هر جامعه نظیر مراکز دانشگاهی و کانونهای خاص تربیتی امروز نمیتوانند هم بار آموزشی فرزندان یک جامعه را بر دوش بکشند. و یا اینکه از اصول فرهنگی آن دفاع لازم را به عمل آورند و اینکه در تهاجمات فرهنگی مختلف و اجتماعی آسیب پذیر نباشند.
بنابراین نیاز به بازگشایی و احداث مراکز جدید آموزشی – فرهنگی – تربیتی، با شیوههای نوین مدیریتی میباشد یکی از این مراکز علاوه بر احداث مرکز علمی و آموزشی فعال ایجاد هستهها و مراکز فرهنگی که تماماً زمینههای آموزشی – تربیتی را داشته در بر دارد.
مجموعه حاضر اگر چه بعنوان یک مجموعه فرهنگی خدماتی میتواند بطور مستقل عمل نماید اما در واقع برای تکمیل سایت شهرداری منطقه 22 طراحی شده است و همین عامل سبب میشود که در تمام مراحل طراحی، طراح نیم نگاهی هم به مجموعه شهرداری داشته باشد و تلاش کند تا نیازهای آنرا برآورده کند.
نیاز به وجود چنین مجموعهای در کنار شهردای منطقه 22 هنگامی محسوس میشود که بدانیم روزانه 4 نفر برای انجام کارهای خود به شهرداری مراجعه میکنند و این مجموعه در سر راه این افراد قرار دارد و مردم باید برای رسیدن به ساختمان شهرداری از یک مجتمع فرهنگی عبور کنند و این باعث میشود که یکی از نیازهای مهم جامعه ما یعنی بالا بردن توسعه فرهنگی عموم مردم از این طریق میسر گردد زیرا هنگام عبور از این مجموعه هنرجویان کارگاهها و آتلیههای هنری را در رفت و آمد میبینند. هنرمندان آمفی تئاترها در حال اجرای برنامههای خود هستند و ..
تمام این عوامل بطور ناخود آگاه باعث تاثیر پذیری مراجعه کنندگان به شهرداری میشود. علاوه بر این در هنگام مراجعه به ساختمانهای اداری بارها پیش میآید که شخص باید ساعاتی را در انتظار بگذراند که این عامل خود باعث خستگی، اتلاف وقت و حتی گاهی عصبی شدن مراجعین ساختمانهای اداری میشود.
این مجتمع میتواند بعنوان وسیلهای مناسب برای جلوگیری از اتلاف وقت مراجعین به ساختمان شهرداری هم باشد با این توضیحات نیاز وجود چنین مجموعهای در کنار شهرداری منطقه 22 کاملاً احساس میشود.
ویژگیهای طرح:
بعد از مشخص شدن لزوم وجود چنین مجموعهای این سئوال پیش میآید که طرح باید چگونه باشد تا تمام نیازهای مخاطبین را پاسخ گوید و به یک طرح تمام عیار و معمارانه تبدیل گردد.
- طرح قبل از هر چیز بایستی ایرانی باشد.
- این مهمترین نکتهای است که شاید در چند دهه اخیر کمتر به آن توجه شده است این عامل هنگامی اهمیت خود را بیشتر نشان میدهد که بدانیم مجوز مورد نظر کلمه "فرهنگ" را به عنوان خود به همراه دارد.
- زیبایی طرح در جذب افراد برای گزران اوقات خود در آن موثر است زیرا ساختمانی کریهالمنظر هرگز نمیتواند مخاطبین را به خود جلب کند.
- حق انتخاب و آزادی در دسترسی به بناهای مختلف موجود در سایت یکی دیگر از مشخصاتی است که باید رعایت شود زیرا مخاطب امروز را نمیتوان وادار کرد برای رسیدن به یک بنا از راهی طولانی و اجباری بگذرد بنابراین باید ملی شود. مسیرهای دسترسی کوتاه باشند مگر آنکه به دلیل خاصی راهها را از نقاط دیگری بگذرانیم.
- هر یک از ساختمانها باید شخصیت خود را داشته باشد شخصیت ساختمانی شهرداری باید با یک هتل یا یک بیمارستان متفاوت باشد و هریک از بناها بتوانند با شخصیتی که از خود ارائه میدهند نوعی خوانایی ایجاد کنند تا مخاطبین بتوانند ساختمان مورد نظر خود را حتی بدون علائم راهنما شناسایی کنند.
- اگر چه سایت مورد نظر بسیار گسترده و بر روی شیب نسبتاً تندی قرار دارد ولی این نباید باعث شود که ساختمانها از هم جدا افتاده باشند بلکه باید کاملاً بهم مرتبط و متصل باشند بطوریکه نتوانیم بعد از اتمام طرح هیچ ساختمانی راکم و یا زیاد کنیم.
این ارتباط حتماً نباید با مصالح بنایی انجام شود بلکه میتواند مانند دانههای تسبیح با نخی نامرئی بهم متصل شده باشند.
- بناهای تاسیس شده نباید بگونهای باشند که ساختمان شهرداری را تحت تاثیر قرار دهند. زیرا در هر صورت باید توجه داشت که این مجموعه باید تماماً سلطه ابهت ساختمان شهرداری باشد و هرگز در مقابل آن به خودنمایی نپردازد.
- البته نباید این سلطه تا حدی باشد که سایر ساختمانها کم اهمیت جلوه داده شوند.
- این مجموعه علاوه بر اینکه باید نیازهای ساختمان شهرداری را رفع کند باید بتواند خود بعنوان یک مرکز فرهنگی خدماتی مستقل هم عمل کند.
- هر بنایی باید مفهوم معنایی خاص خود را داشته باشد و باید در پس نمای خود حرفهایی برای گرفتن داشته باشد.
- باید از توپوگرافی و چشم اندازهای طبیعی سایت حداکثر استفاده به عمل آید صد البته نباید هرگز خود را اسیر شیب و توپوگرافی کرد و در نقاط لازم باید در سایت دخل و تصرف کرد. ولی همواره باید مسائل اجرایی و اقتصادی طرح را هم در نظر داشت.
- مجموعه باید به نحوی طراحی شود که توجه گذرندگان از مسیرهای اطراف (چه سواره و چه پیاده) راه خود جلب کند. تا حدی که حتی میتواند به یک لندمارک تبدیل شود.
فرهنگ و هویت
فرهنگ مرکب است از فر + هنگ
فر به معنی نیروی معنوی شکوه عظمت و جلال و بخشندگی
هنگ از ریشه ثنگ اوستایی به معنی کشیدن و تعلیم و تربیت
نخستین کسی که فرهنگ را تعریف کرد سر ادوارد برنت تایلر مردم شناس انگلیسی بود وی حدود 120 سال قبل فرهنگ را مجموعه پیچیدهای از دین دانش اخلاق و قانون کسب شده معرفی کرد از میان تعریف گرد آمد. آن مفاهیمی که به فرهنگ نزدیکترند عبارتند از:
- فرهنگ خصوصیات قومی گروهی است که آنرا از گروه دیگر جدا میکند.
- فرهنگ تمام خصوصیات رفتاری و گفتاری نسلهای پیشین است.
- فرهنگ مجموعه میراثهای ادبی و هنری جامعه است.
- فرهنگ عبارت است از الگوهای مشترک زندگی و رفتارهای متقابلی که افراد از جامعه فرامیگیرند.
- فرهنگ فرآیند پویایی راه و رسم عرف و عادات مشترک گروهی انسان است.
- فرهنگ ماهیت اجتماعی فرهنگی یک قوم است.
- فرهنگ آن بخش از آداب زندگی است که همه اعضای یک گروه در آن مشترکند و ...
فرهنگ دارای دو بخش مادی و غیر مادی (معنوی) است. که بخش مادی آن عبارت است از اشیای قابل درک مثل وسایل منزل و البسه و ابزار و غیره ...
بخش معنوی آن عبارت است از ابزارت معنوی انسان مانند علوم قوانین و ادیان، افکار و آرای مربوط به مادیات.
فرهنگ از چهار عنصر تشکیل شده است:
1 – عنصر فرد
2 – عنصر خانواده
3 – عنصر اجتماع
4– عنصر جامعه
فرهنگ از قالبهای متفاوتی تشکیل شده است.
1 – قالب رفتاری، 2- قالب گفتاری، 3 – قالب کرداری، 4 – قالب هنری، 5 – قالب اقتصادی، 6 – قالب اجتماعی، 7 – قالب صنعتی
رابطه فرهنگ و طبیعت
مفهوم فرهنگ و طبیعت که جدای از هم و گاهی مغایر هم تفسیر میشوند از نظر جغرافیدانان مردود تلقی میشود. زیرا این دو پدیده نه تنها از هم جدا نیستند بلکه در رابطه با هم عمل میکنند.
از نظر جغرافیدانان بشر بر این باور بوده است فرهنگ سمبلی از ارزشهای معنوی است و محیط در برابر تلاش انسان تغییر پذیر است و بایستی بر مشکلاتی که طبیعت برای او ایجاد میکند غلبه یابد و به هر حال طبیعت و فرهنگ مکمل یکدیگرند و هویت فرهنگی افراد تحت تاثیر محیط پیرامون آنها شکل میگیرد. و خیلی اوقات آثار و دست ساختههای بشر موجب زیبا و دلپذیر شدن محیط میشود و از این طریق طبیعت تحت تاثیر فرهنگ قرار میگیرد.
مجموعه عواملی که میتواند با توجه به عوامل زمان و مکان روش بهتر زیستن و در کنار هم زیستن را بگونهای مسالمتآمیز و با آرامش خاطر و به دور از تبعیضها و برخوردها و تضادها مفهوم فرهنگ را توجیه میکند مطالعه انواع فرهنگها که در طول زمان پیدا میشود مورد توجه و اهمیت است. از این رو در فرهنگ مفهوم زمان و تکامل با هم پیوند دارند و آنچه در این رابطه به نسلهای کنونی و در قید حیات میرسد میراث فرهنگی نامیده میشود.
هویت
1 - تعریف لغوی هویت: هویت حقیقت شیی یا شخصی است که مشتمل بر صفات جوهری او باشد. در فرهنگ لغات هویت به معنی شخصیت، ذات، هستی و وجود نیز آمده است. واژه هویت را در زبان فارسی گاهاً همانی یا این همانی نیز معنی کردهاند. معادل این کلمه در زبان انگلیسی واژه Identitiy است. و از بعد لغوی هویت در پاسخ به کیستی است یعنی وقتی که ما میگوییم چه کسی هستیم در واقع به نوعی ناظر بر تعیین هویت است. از نظر لغوی برای اولین بار توسط اریکسون مطرح شد و سپس بتدریج وارد روانشناسی اجتماعی شد و در این حوزه مورد استفاده قرار گرفت و سپس وارد ادبیات سیاسی – اجتماعی شد.
نتایج
- فرهنگ حد فاصل طبیعت و جامعه انسانی است و انسان بوسیله فرهنگ است که از حیوان جدا میشود.
- مفهوم فرهنگ معادل مفهوم ارزشهاست.
فرهنگ چکیده جوهر زندگی و نشان دهنده رفتار انسانی و فراز و نشیبهای زندگی اجتماعی است.
در جوامع در حال توسعه فرهنگ را حفظ ملیت و بالا بردن سطح تفکر و آشنا ساختن مردم خود با آنچه در جهان میگذرد میدانند.
فرهنگ مجموعهای از عقاید و اخلاقیات فردی، اجتماعی و ملی است.
در فرهنگ دو زمینه وجود دارد یکی مادی و دیگری غیر مادی.
عوامل مادی فرهنگ، مجموعه عناصر قابل لمس و اندازهگیری ومقایسه باشند و عوامل معنوی فرهنگ، جنبه کیفی داشته و قابل لمس و اندازه گیری نیستند.
تمدن نظمی اجتماعی است که بر اثر تدابیر انسان ایجاد میشود تا نیازهای مادی و گرایشهای درونی خود را پاسخ گوید و در پرتو آنست که خلاقیت فرهنگی امکان پذیر میگردد.
فرهنگ به سوی ویژگی میل میکند و تمدن بسوی کلیت.
تمدن بیرونترین محیط فرهنگ است، آن چیزی است که در فرهنگ آنرا از همه محیطیتر و کلیتر میدانیم.
فرهنگ هسته داخلی و زیر بنایی تمدن و ویژهترین جنبه آن است.
تمدن جنبه مادی فرهنگ و فرهنگ جنبه معنوی تمدن است.
فرهنگ سازنده تمدن است و تمدن جلوهگاه فرهنگ
هویت حقیقت شی یا شخص است که مشتمل بر صفات جوهری او باشد.
هویت برآیند صورت و ماهیت است.
در مفهوم فردی، هویت عبارتست از کشاکش تصور "من" از "او" و در مفهوم قومی و ملی عبارتست از کشمکش تصور "ما" از "دیگران"
هویت تاریخی یا ایرانی دارای سابقه تاریخی است و ریشه در نژاد و مذهب ایرانی دارد.
ملت یک واحد اجتماعی است که دارای سابقه تاریخی واحد و قانون و حکومت واحد و آمال و آرمانهای مشترک باشد.
ملیت وجود احساس مشترک و یا "وجدان" و "شعور اجتماعی" در میان گروههای انسانی است که صرفنظر از رنگ و نژاد و آداب و سنن فردی در مسیر حرکت تاریخی خود منجر به تشکیل ملتها می گردد.
ملیت شخصیت یک وجود جمعی است که در طول تاریخ تکوین یافته و رشد پیدا کرده و اکنون در رفتار، اندیشه و آفرینش و زندگی و خلق و خوی چنان آشکار است که آنرا از دیگر وجودهای جمعی در جامعه بزرگ بشری مشخص و ممتاز میسازد و بدان شناخته میشود.
ملیت و ملت پرستی هیچ سنخیت و وجه مشترک مفهومی و عملکردی با هم ندارند.
ملیت نه تنها هیچ تضادی با مذهب ندارد بلکه مذهب یکی از مهمترین زیر ساختهای ملیت است. فرهنگ ایرانی برای تعریف ملیت اصل اندیشیدن را بجای اصل زاییدن و روح را جانشین خون کرده است.
از دیدگاه جامعه شناسی و علوم اجتماعی عناصر ملیت عبارتند از دین مشترک، زبان مشترک و آداب و رسوم مشترک.
مذهب به عنوان آمیختهای از عقیده و احساس خود زائیده فرهنگ است و با رسالت و حرکتی که در سیر تاریخ دارد عامل ایجاد با تغییر تمدن میگردد.
ملیت و مذهب دو واقعیتی هستند که از یک سو چنان به هم آمیختهاند که امکان تفکیک میان آنها قابل تصور نیست و از روی دیگر اساساً دو مقوله جدا از هم هستند.
تابش آفتاب
نور خورشید به عنوان اصلیترین و مهمترین عامل تعیین کننده انرژی گرمایی در زمین یکی از عوامل عمدهی تعین کنندهی اقلیم در هر منطقه میباشد. گرچه فاصلهی زمین با خورشید تقریباً ثابت (150 میلیون کیلومتر) میباشد ولی به علت تفاوت در زاویهی تابش هر منطقه به تبع قرار گیری و موقعیت جغرافیایی (عرض جغرافیایی) به میزان مشخص از انرژی خورشید بهره میگیرد.
تاثیر تابش آفتاب در سه مورد میتوان مرود بررسی قرار گیرد.
1 – تاثیر بر انسان: رشد فیزیکی بدن و ایجاد شرایط بهینه برای ادامه حیات مطلوب از نظر فیزیکی مرهون این تابس که شامل استعدادهای متفاوت از جمله اشعهی ماوراء بنفش میباشد، گرچه در مواردی خاص جبران این نقیسه را با دارو میتوان بر طرف کرد ولی سالمترین، ارزانترین و مناسبترین راه برای ایجاد شرایط مناسب جهت رشد فیزیکی بدن همانا استفاده مناسب از تابش آفتاب میباشد. هر چند عدم وجود این اشعه میتواند مشکلاتی را به بار آورد استفاده مکرر از آن نیز مشکلزا و ضایعات پوستی را به دنبال خواهد داشت.
2 –تاثیر بر زندگی انسان به لحاظ وجود اشعههای متفاوت در تابش آفتاب از جمله اشعهی ماوراء بنفش خواص متفاوتی در این اشعه وجود دارد که از آن جمله میتوان خاصیت گندزدایی یا میکروب کشی، رنگبری، و افزایش سرعت واکنشهای شیمیایی و ... اشاره کرد.
البته اشعهی آفتاب ممکن است در برخی موارد باعث افزایش یا کاهی غیر مصالح ساختمانی نیز شود.
3 – تاثیر بر معماری (ظرف زندگی انسان) برای بهرهگیری یا عدم بهرهگیری از این تابش در ساختمان میتوان راهحلهای متفاوتی را پیش بینی نمود. در شرایط کشور ما که در عرضهای جغرافیایی از ْ25 تا ْ39، قرار دارد. خورشید بدین نحو عمل میکند.
در اول تیر ماه خورشید دارای بیشترین، زمان تابش بوده بدین معنی که زودترین طلوع و دیرترین غروب را در طول روز دارد. خورشید در این زمان تقریباً از شمال شرقی طلوع و در شمال غربی غروب میکند و با اندک تفاوتی در سر ظهر دارای زاویهای تقریباً عمود بر سطح زمین میباشد.
در اول دیماه خورشید دارای کمترین زمان تابش بوده و دیرترین طلوع و زودترین غروب را دارد. و بالاترین زاویهی تابش را در این روز که هنگام ظهر میباشد ( از ْ30 تا ْ40 نسبت به خط افق) تجاوز نمیکند. طلوع خورشید در این روز از جنوب شرقی طلوع و غروب خورشید در جنوب غربی میباشد.
معیار و ملاک سنجش برای تعیین اندازه گرمای تابیده شده از خورشید معمولاً توسط دستگاههای مربوطه با واحد کالری یا کیلو کالری یا واحدهای مشابه بر واحد سطح در زمان مشخص بیان میشود.
دمای هوا
گرچه دمای هوا رابطهی مستقیمی با انرژی خورشید در هرمنطقه دارد صرفاً به آن وابسته نیست و عوامل دیگری نیز بر آن تاثیر گذارند. از جملهی ان میتوان به رنگ محیط، نوع پوشش، عوامل در هوا و ... اشاره کرد. گرچه کنترل دمای تولید شده در محیط در آغاز زندگی بشر خارج از اختیار وی بود لیکن در این زمان به مدد تکنولوژی و .. بشر توانایی کنترل دما در بعضی موارد را دارد. و فعالیتهای مخرب وی نیز در بعضی موارد دما را بهم میزند.
تمام تلاش بشر در این زمینه کنترل دمای محیط بر این است که دما را در حد راحتی و آسایش انسان نگه دارد به گونهای که در آن محدود دمایی، نه احساس سرما و نه احساس گرما به وی دست دهد.
تاثیر دما بر انسان: نظر به ثابت بودن دمای داخلی و سطح بدن ْ37 و ْ32 سانتیگراد همواره قبل از هر اقدامی که توسط شخص صورت گیرد، سعی میکند با مکانیزمهایی پاسخ مناسبی به محیط دهد. همانند، گشاد شدن رگها، تنگ شدن رگها، لرزش در پوست، تعرق و ... .
لکن بدن معمولاً نیازمند به شرایط دیگری میباشد که بتواند خود را با محیط وفق دهد که از آن جمله پوشش مناسب به جهت جلوگیری از اتلاف حرارت بدن با توانائیهای متفاوت از نظر ضخامت و جنس و ارزش رسانایی یا نارسایی.
تاسیسات مکانیکی اعم از سرمایشی یا گرمایشی، استفاده از سایر عوامل اقلیمی دیگر چون آفتاب، باد، رطوبت.
(از آنجا که طیف تحمل بدن به دما بسیار محدود میباشد یکی از انتظارات بشر از معماری ایجاد شرایط مطلوب از معماری و صنایع وابستهی به آن، برای زندگی میباشد.)
تاثیر دما بر زندگی انسان: در این جا دما نیز به عنوان یکی از عوامل افزایش دهنده سرعت واکنشهای شیمیایی نیز مطرح است که میتواند در عمر مواد و مصالح مصرفی موثر باشد. لکن اصلیترین تاثیر دما بر زندگی از نظر روانی احساس تمایل به کار و فعالیت و یا ... در انسان است که معمولاً توسط دما صورت میپذیرد و اگر چه ممکن است عوامل دیگری نیز موثر باشد.
3- تاثیر دما بر معماری: با توجه به متغیر بودن دما در شرایط مختلف و اینکه دمای مطلوب برای بدن انسان ثابت است (محدودهی آسایش) باید ساختمان را طوری طراحی کرد که اولاً حداکثر استفاده از اقلیم را برای رسیدن به دمای مطلوب ببرد و همزمان از دستگاهها و وسایل تاسیساتی مناسب برای کنترل دقیق دما داخل فضاها بهره برد.
رطوبت
یکی از مهمترین عواملی که در نوع اقلیم هر منطقه نقش بازی میکند میزان رطوبت در هوای آن منطقه میباشد. رطوبت موجود در هوا با توجه به خاصیت آب حه ظرفیت گرمایی ویژه بالایی را دارد میتواند در کاهش یا افزایش دمای محیط، اختلاف دمای کم یا زیاد بین شب و روز و ... بسیار موثر باشد.
1 - تاثیر رطوبت بر انسان: حسب شرایط فیزیکی بدن لازما ست هوای تنفسی همواره دارای میزانی از رطوبت باشد که در صورت عدم وجود رطوبت عوارضی همچون سوزش گلو، سوزش چشم، خشک شدن پوست و ... بدنبال دارد. و در صورت افزایش کثرت دم و باز دم، احساس سستی و رخوت نیز از موجبات آن است. رطوبت در صورتی که منتقل شده از کالبد ساختمان باشد یا به انهاء دیگر میتوان موجبات بیماریهای جسمی را نیز فراهم آورد.
2 – تاثیر رطوبت بر زندگی انسان: رطوبت نیز همانند دما و تابش آفتاب از عوامل سرعت دهنده بر واکنشها میباشد که عمدهترین ضایعات زندگی همچون فساد مصالح، پوسیدگی ابزارها و خوردگی، حاصل کثرت رطوبت است.
تاثیر رطوبت بر معماری: رطوبت در کاهش عمر ساختمانها نحوه شکل گیری آنها بسیار موثر است بطوریکه حتی میتواند معماری درونگر را به برونگرا تبدیل کند و آثار شدیدی بر معماری داشته باشد.
باد
اختلاف دمای منطقه و نتیجتاً اختلاف فشار موجب تولید باد میشود. باد حسب گذر از مناطق متفاوت (دریاها، جنگلها، بیابانهای گرم و ...) میتواند تغییراتی در اقلیم بوجود آورد. بر حسب تعریف عامیانه حرکت هوا یا تنوع بادها دارای اساس متفاوت است که از آن جمله: نسیم، باد معمولی، طوفان، داغ باد، سوز باد، باد باران زا، و گرد باد و ... است.
1 – تاثیر باد بر انسان: حسب سرعت باد و نوع آن(خشک، سرد، مرطوب، داغ و ...) میتواند فرحبخش یا مخلّ آسایش باشد.
2 – تاثیر باد بر زندگی انسان: نظر به اینکه معمولاً زندگی ماشینی امروزه در فضاهای محصور و با کالبد فیزیکی صورت میپذیرد. باد تاثیر مستقیمی بر زندگی ندارد. و این معماری است که میبایست پاسخی مناسب برای موضوع داشته باشد.
3 – تاثیر باد بر معماری: باد میتواند ساختمانها را به موضع گیری موافق یا مخالف جهت تغییر دهد بطوریکه در کویر نمای بیرون ساختمانها در مقابل باد مزاحم و پر گرد و غبار بسته است. و در عین حال باد گیرها برای جذب باد مناسب رو به آسمان افراشته شدهاند.
بارندگی:
آخرین عامل از عوامل اصلی اقلیمی نزولات آسمانی بوده که میتواند به طور مستقیم یا غیر مستقیم باعث تغییرات اقلیمی عمده شود. که از آن جمله کاهش یا افزایش دما، ایجاد یا عدم ایجاد فضای سبز و تعیین رطوبت محیط و ... است.
حسب شرایط جغرافیایی و اقلیمی نزولات آسمانی دارای تنوعهای زیر است:
1 – باران 2 – برف 3 - تگرگ 4 – برفاب 5 – گلیز (باران یخ زده)
1 – تاثیر نزولات بر انسان: عموماً انسان سعی میکند خود را از نزولات آسمانی محفوظ دارد.
2 – تاثیر نزولات بر زندگی انسان: نظر به اینکه حاصل نهایی کلیه نزولات آسمانی، آب و رطوبت است و موجبات خوردگی و فساد را به وجود میآورد عموماً تلاش بشر در دوری از نزولات است.
3 – تاثیر نزولات بر معماری: ساختمان هم مانند انسان در مقابل بارش نزولات جبهه میگیرد که نمونههای آن شیبدار شدن سقف مناطق پر باران است
عوامل فرعی
1 – ارتفاع از سطح دریا:
نظر به اینکه کاهش فشار رابطهی مستقیمی با ارتفاع از سطح دریا دارد و تغییرات دیگری همچون افزایش و کاهش رطوبت، شدت بارش و نوع آن و سایر عوارض جغرافیایی، این مورد نیز میتوان تغییرات محدودی را در اقلیم بوجود آورد.
2 – عرض جغرافیایی:
در شرایط فعلی در نیمکرهی شمالی هر چه از عرضهای پایین به عرضهای بالا حرکت کنیم به شرط اینکه عوامل دیگری همچون عوارض جغرافیایی،دریاها و دشتها و جنگلها وجود نداشته باشند یا در شرایط یکسانی باشند میبایست هوا سردتر شود که با نگاهی به اقلیم کشورهایی که در این طیف قرار دارند صحت موضوع تایید میشود.
3 – فاصله از دریا:
نظر به اینکه یکی از عوامل عمدهی تامین رطوبت تبخیر آن دریاهاست لذا است که هر چه از دریاها دورتر شویم حجم رطوبت موجود در هوا کاهش یافته و طبعاً اختلاف در اقلیم را حاصل میشود.
معماری و اقلیم:
تاثیرات سوء و مفید عواملی اقلیمی بر ساختمان
عوامل اقلیمی اعم از اینکه به طور مجرد باشد یا در ترکیب با یکدیگر، میتواند تاثیرات متفاوتی را بر معماری و ساختمان بگذارد. به عنوان مثال رطوبت، اعم از رطوبت موجود در هو یا رطوبت بالا رونده باعث کاهش عمر ساختمان شده یا اینکه تابش آفتاب میتواند باعث تغییرات در مصالح شود.
لذا است که در جهت طراحی ساختمان علاوه بر رعایت کلیه مسائل اقلیمی لازم است به بحث مصالح و عوامل اقلیمی نیز توجه شود.
تاثیرات متقابل کلیات ساختمان و اقلیم
1 – حجم:
بسته به نوع حجم هر ساختمان میتواند شرایط خاصی داشته باشد.
مکعب، مکعب مستطیل، استوانه و امثالهم نمونههایی هستند که تاثیر پذیری متفاوتی از اقلیم دارند. هر یک از این نمونهها در برابر تابش آفتاب، دما (انتقال انرژی) باد، رطوبت و بارندگی رفتار خاص خود را دارند که میبایست به خوبی تحلیل و سپس اجرا گذاشته شود.
2 – مساحت جانبی:
علیرغم ثابت بودن نوع حجم میتوان اندازه مساحت جانبی را حتی با عنایت به ثابت بودن زیر بنا با توجه به طبقات، تغییر داد. تغییر مساحت جانبی میتواند بر میزان تاثیر پذیری ساختمان از کلیه عوامل اقلیمی همچون باد، باران، رطوبت، آفتاب و دما موثر باشد.
3 – فرم بنا:
علاوه بر موارد ذکر شده از جهت نوع حجم و مساحت جانبی، کشیدگی یا آیرودینامیک بودن بنا برای هماهنگی ساختمان با بعضی از عوامل اقلیمی میتواند موثر باشد. بدین لحاظ است که فرم و انحنای بنا یا عدم آن همواره در زمان طراحی مد نظر قرار بگیرد. که این انحنا میتوان در پلان یا در مقطع باشد. (افقی یا عمودی باشد) این تغییر شکل حتی میتواند اندازهی سایه و زمان آنرا بر روی ساختمان مشخص کند.
4 – جهت استقرار:
چگونگی استقرار ساختمان در زمینی که برای ساخت بنا در نظر گرفته شده است و زاویهای را که بنا با جهات جغرافیایی میسازد. متاثر از عوامل اقلیمی میباشد. بسیاری از این عوامل نظر به جهتدار بودن آنها در این مقوله تاثیرات به سزایی را دارند.
واکنش گیاهان و آب در طراحی بنا و هماهنگی آن با اقلیم
آب و معماری
نظر به توانمندی آب در جذب حرارت و ذخیره آن در خود و پس دادن به تدریج آن،آب در فضاهای معماری چندین نقش ایفا میکند که اهم آنها عبارتند از:
خاستگاه باغ در فرهنگ ایرانی
پدیده باغسازی در زمانهای پیش از اسلام درکشور ما وجود داشته و برکه و آب و درختزار بر روی سفالهایی که پیدا شده در شوش و ... نمایانگر اهمیت باغ در زندگی مردم بوده است و ایرانیان پیش از همه اقوام پی بردند که باغسازی اساس کشاورزی است چهار هزار قبل آریاییها از کوهها سرازیر شدند و در دره های طویل فلات بزرگ ایران بکار کشاورزی پرداختند آریاییها معتقد بودند که دنیا بصورت یک خشکی است با چهار قسمت که در وسط این چهاربخش دریایی وجود دارد برمبنای همین عقیده بود که باغهای فراوان به این شکل احداث شده که به چهار قسمت تقسیم شده و در این بخش معمولاً درختان میوه کشت می شد. در محل تقاطع محورها آبگیر یا آب نما وجود داشت ایرانیان از قدیم الایام به ساختن باغ و باغچه ها در حیاطها و اطراف بناها علاقه خاصی داشتند. شاید خاطره میهن اصلی و خاستگاه قوم آریا منشا این علاقه بوده است.
آنها باغچه هایی را که در اطراف بنا می ساختند "چه اره دئسه" می نامیدند که به معنای پیرامون دژیادیس بود فرمانروایان شهرهای داخل ایران یا شهرهای قلمروشان در خارج همه ملزم به ساخت چنین باغچه هایی بوده اند واژة پردیس به معنای بهشت در عربی به فردوس و در زبانهای دیگر به پرادایس تبدیل شده است. خود بهشت یا "وهشت" به معنای بهترین زندگی است. این بهشت به شکل باغی سرسبز و خرم و زیبا مجسم می شد. ما برای این مفهوم واژه های جنت فردوس بهشت یا رضوان را بکار می بریم در پارسی قدیم واژة پالیز هم به همین معنا بوده است بنابراین ایرانیان تصور ذهنیشان را از بهشت که به پاداش اعمال نیک به آنان می بخشیدند در باغهای سرسبز و خرم تجسم بخشیده اند. در بهشت کوثر هست و درختان و سبزه و جویبار، و در باغ نیز آب روان خوش و گلهای زیبا و درختانی که می توان در سایه آنها آرمیده و این همه محصور در دیواری است که مانع ورود جهنمیان در آن شود.
باغ سازی یکی از هنرهای اصلی هنرهای ایرانی محسوب شده که علاوه بر جهات هنری گوناگونی که خود دارد همچون معماری، گل آرایی و هنرهای تزئینی بر روی سایر هنرها مانند سفالگری، معماری، قالی بافی، موسیقی تأثیرات فراوان دارد و روی سفالهای شوش و تخت جمشید نقش استخر آب و باغ و تک درختها دیده شده و نقوش برجسته درختان سرو و کاج بر روی دیوارهای تخت جمشید نیز بیانگر احترام مردم به گل و گیاه بوده است
ویژگی باغهای ایرانی:
1- طرح باغهای ایرانی و ساختمان آن غالباً ترکیبی از باغسازی پیش از اسلام و شیوه های معماری سده های بعد که ویژگیهای کلی معماری ایران را داراست و با نام معماری اسلامی شناخته می شود و با برخی تأثیراتی که از معماری و باغسازی کشورهای دیگر پذیرفته می شود. شکل باغ در ایران از دیرباز تاکنون با چگونگی طبیعت و هوا و میزان آب تناسب داشته است. درواقع اهمیت آب در باغ ایرانی بیش از هر عامل دیگری است و در همه باغها تقریباً یکنواخت و هماهنگ و در بیشتر شهرهای ایران نگریسته می شود، متناسب و تابع این نیاز است و این طراحی اکثراً به شکل مستطیل و دارای دو خیابان اصلی بصورت صلیبی می باشد. و برای آبیاری سایر قسمتها جویهای آب در وسط یا طرفین این خیابان ساخته می شود
2- همانطور که می دانیم یکی از اصول معماری ایرانی درونگرایی بود. باغها نیز از همین امر تبعیت می کرده و معمولاً دور تا دور آن با دیوارها محصور بوده است. این مساله علاوه بر ایجاد یک حفاظ باعث می شود وقتی انسان از فضای گرم بیرون به داخل باغ وارد می شود چیزی بسیار متفاوت با بیرون را ببیند. علاوه بر این محدود کردن آن باعث کار بیشتر بر روی آن می شود.
3- در باغ ایرانی توجه خاصی به شکلهای هندسی می شود و شکل مربع که فاصلة بین اجزاء باغ را ساده و روشن نشان می دهد از اهمیت خاصی برخوردار بود. بوقت کاشتن درخت نخستین گام دقت در تعیین فاصلة کاشت از هر طرف بود و به این ترتیب مربعهایی شکل می گرفت که از هر طرف که نگاه می کردند ردیف درختها را می دیدند.
4- یک اصل مهم دیگر در باغسازی ایرانی باز بودن چشم انداز اصلی به شکل مستطیلی کشیده بود. در این باغها در مقابل بنا فضایی باز و کشیده ای بود که درست در چشم انداز اصلی واقع می شد. که در این فضا درختان بلند نمی نشاندند واگر زمین آن قسمت شیب داشته باشد بصورت آب نما درآورده اند مثل باغ شازده ماهان
5- باغهای ایرانی را می توان در یک تقسیم بندی کلی از لحاظ طرح به دو دسته تقسیم کرد
الف) باغهایی که در محور موازی قرار دارند و کوچه باغهای فرعی این دو محور را با زاویه º90 قطع می کنند مثل باغ دلگشا در شیراز
ب) باغهایی که دو یا سه یا چهار محور مضاعف و موازی دارند و در مرکز باغ از یکدیگر می گذرند مانند باغ جهان نما و باغ سلطان آباد در شیراز
6- در خاتمه این بحث ویژگیهای مشترکی که در باغهای ایرانی وجود دارد برمی شماریم
پارکینگ
اهمیت پارکینگ در شهرها بخصوص در شهرهای بزرگ امری است انکار ناپذیر. نکات زیر و مقایسههایی که بعمل آمده است نمودار اهمیت موضوع است.
مدت زمانی که یک وسیله نقلیه در سال به طور متوسط در حرکت است برابر با 400 ساعت میشود. با توجه به تعداد ساعات در سال ملاحظه میشود که هر وسیله نقلیه به طور متوسط 8360 ساعت در حال سکون بوده و یا به عبارت دیگر احتیاج به محلی برای پارک شدن دارد. به احتمال زیاد بیشتر این مدت اتومبیلها در پارکینگهای خصوصی منازل یا خیابانهای اطراف محلهای مسکونی پارک خواهد بود.
بنابراین ملاحظه میشود که مدت زمانی که یک اتومبیل احتیاج به پارکینگ دارد به مراتب بیش از زمانی است که در حال حرکت است. اندازه متوسط سطحی که برای پارکینگ یک اتومبیل در نظر گرفته میشود حدود چهارده متر مربع است. متوسط سرنشینهای اتومبیل در شهرها غالباً کمتر از دو نفر میباشد یعنی برای هر سرنشین به طور متوسط 8360 ساعت در حال سکون بوده و یا به عبارت دیگر احتیاج به محلی برای پارک شدن دارد ..
بنابراین ملاحظه میشود که مدت زمانی که یک اتومبیل احتیاج به پارکینگ دارد به مراتب بیش از زمانی است که در حال حرکت است. اندازه متوسط سطحی که برای پارکینگ یک اتومبیل در نظر گرفته میشود حدود چهارده متر مربع است. متوسط سرنشینهای اتومبیل در شهرها غالباً کمتر از
دو نفر میباشد یعنی برای هر سرنشین به طور متوسط 7 متر مربع از سطح شهر برای پارکینگ لازم است. از طرف دیگر فضایی برای پارک اتومبیل در محل کسب و کار و یا محلهای خرید و نظایر مورد استفاده قرار میگیرد که این مکانهای ثانوی پارکینگ غالباً در شبها و ایام تعطیل بلا استفاده میماند.
به طور کلی میتوان گفت که یک اتومبیل با توجه به سرویسی که مهیا میسازد از کلیه وسائل حمل و نقلی که تا کنون اختراع شده زمین بیشتری را لازم دارد.
امروزه یکی از مسائل مهم و مشکلی که شهرنشینان به ویژه مردمی که در شهرهای بزرگ و صنعتی زندگی میکنند با آن روبرو هستند مسئله پارکینگ است که غالباً هم باید در محلهای محدود و گران شهر احداث گردد.
در بیشتر کشورها و شهرهای بزرگ دنیا مسئله پارکینگ از مسائل مهم است. در نیویورک طرح جلوگیری از ورود اتومبیلها به مرکز شهر مورد توجه است. در سانفرانسیسکو که تقریباً برای هر دو نفر یک اتومبیل وجود دارد و روزانه قریب 35000 اتومبیل هم از نقاط دیگر به داخل شهر رفت و آمد میکنند مسئله پارکینگ از عمدهترین مشکلات موجود است. در تهران و سایر شهرهای بزرگ ایران نیز مسئله پارکینگ روز به روز پیچیدهتر میشود.
به هر حال آنچه مسلم است در این گونه شهرها تراکم روز به روز در حال افزایش است. تنها راه حل که به نظر بیشتر کارشناسان رسیده است جلوگیری از افزایش سریع اتومبیل و فراهم کردن وسائل نقلیه عمومی است.
گرچه ممکن است ساختن پارکینگهای وسیع و مناسب در محلهای لازم، یکی از طرق مبارزه با مشکل پارکینگ باشد ولی تنها با این وسیله نمیتوان مشکل را حل کرد. بعلاوه ساختن پارکینگ متعدید و بزرگ در نقاطی نظیر مرکز شهر همیشه مفید نخواهد بود.
باید به خاطر داشت که حتی در شهرهایی که وسیله نقلیه شخصی چه از نظر تعداد و چه از نظر کاربرد تقریباً به حد اشباع رسیده تعداد پیادهها هم در مراکز شهری و یا محلهای خرید و نظایر آن روبه افزایش است و در هیچ کشوری هنوز تعداد اتومبیل داران از کسانی که اتومبیل ندارند ( از نظر تعداد نفر نه از نظر خانوادهها) بیشتر نیست. بنابراین چنانچه مراکز شهر و محلهای پر رفت و آمد آنها را اختصاص به عبور وسائل نقلیه شخص و ایجاد پارکینگهای متعدد و وسیع دهیم مشکل آن دسته از مردم را افزایش خواهیم داد. لذا در طرح پارکینگها و محل آنها باید دقت لازم را بخرج داده ٍو این امر باید با سیاستهای دیگری نظیر اختصاص معابر مخصوص پیادهها و بالا بردن ظرفیت و استاندارد ترافیک عمومی همراه باشد.
مشخصات فروشنده
نام و نام خانوادگی : مجتبی خادم پیر
شماره تماس : 09151803449 - 05137530742
ایمیل :info@payfile.org
سایت :payfile.org